Visita Ofisíal S.E Primeiru Ministru ho Komitiva  iha Munisípiu Manufahi hodi haree besik servisu Munisipál nian bazeia ba Rezultadu Avaliasaun Kondisaun Mínima ne’ebé hala’o husi Ministériu Administrasaun Estatál

MANUFAHI, Segunsa-Feira, 09 Marsu 2026—Sua Exelénsia Ministru Administrasaun Estatal Tomás do Rosário Cabral, hamutuk ho Ministru Planeamentu, Investimentu Estratejiku no Ministru Obras Pubblikas akompaña Sua Exelénsia Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão, hala’o vizita ofisiál ba Munisípiu Manufahi, hodi haree besik progresu servisu Munisipal husi rezultadu Avaliasaun Kondisaun Mínima ne’ebé hala’o husi Ministériu Administrasaun Estatal.

Programa ida ne’e hanesan parte ida husi preparasaun Governu Konstitusional Dasia nian, molok implementa Polítika Desentralizasaun Poder Lokál iha tinan 2027 ne’ebe sei transfere poder no responsabilidade husi Governu Sentrál ba nível lokál, atu nune’e povu bele partisipa diretamente iha governasaun no dezenvolvimentu.

Programa diálogu ne’ebé hala’o iha Salaun Parokiál Manufahi, Prezidente Autoridade Munisipiu Manufahi, Luis Marçal da Costa Tavares halo aprezentasaun kona-ba profile, monografia no demografia, potensialidade Munisípiu nian no programa prioridade sira ne’ebé implementa daudaun hanesan area edukasaun foka liubá implementasaun programa merenda Eskolar, servisu Administrasaun no digitalizasaun, iha agrikultura hanesan progresu iha produsaun agríkola, distribuisaun tratór husi Ministériu Agrikultura, infraestrutura saúde no atendimentu komunidade, implementasaun projetu PNDS no forsa traballu ne’ebé eziste iha Munisípiu Manufahi. PAM mós informa kona-ba progresu servisu Administrasaun no formasaun ne’ebe hala’o iha Munisípiu Manufahi.

Sua Exelénsia Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão iha nia intervensaun konsidera enkontru ida ne’e importante tebes, ne’e duni iha futuru bele hala’o bebeik tamba nu’udar meiu ida hodi bele identifika saida mak komunidade preokupa hodi bele hadi’a sira nia moris “Liu husi enkontru hanesan ne’e Governu bele hatene saida mak bele halo, hodi bele hatan ba preokupasaun hotu ne’ebé sira enfrenta iha moris loron loron nian”.

Xefe Governu mós explika kona-ba planu ezekusaun Orsamentu Jerál Estadu. Ko’alia kona-ba Ezekusaun Orsamentu PNDS husi Governu anterior ne’ebe mosu duvida, nune’e mós kona-ba implementasaun merenda Eskolár ne’ebé menu hahan sei uza ingrediente importadu.

Primeiru-Ministru husu ba Diretur Munisipal sira atu esforsa servisu hamutuk hodi bele identifika saida mak Munisípiu sei presiza hodi bele hadi’a di’ak liu Manufahi Iha future, nune’e mós enkoraja Administrasaun Munisipal tenki tau atensaun makas ba administrasaun, liu- liu planeamentu no aprovizionamentu atu nune’e bele implementa no ezekuta Orsamentu tuir nia dalan.

Xefe Governu mós sente kontente tamba ema ho defisiensia mós bele partisipa iha diálogu ida ne’e tamba maske ho defisiensia maibé kontinua hatudu preokupasaun ba prosesu Dezenvolvimentu nasaun nian.

Entretantu, Sua Exelénsia Ministru Administrasaun Estatal, Tomás do Rosario Cabral iha nia intervensaun, foka liubá atualizasaun baze de dadus monografia no demografia tamba importante hodi bele identifikas númeru populasaun iha Munisípiu Manufahi.

Sua Exelénsia Ministru mós husu atensaun husi Autoridade munispal ba implementasaun orsamentu Kapital Menor, no husu atu ativa fixa família hodi bele fasilita identifika numeru fixu populasaun nian.

Ministru MAE informa kona-ba gabinete apoiu Munisípiu ne’ebé atu apoia servisu Autoridade munisipal, inklui orsamentu merenda Eskolar ne’ebe ministériu Finansas iha tinan 2026 aloka ona 35℅, ne’e duni husu servisu hamutuk entre Suku no Grupu Komunitariu atu bele halo programa no halo tos ne’ebé nia rezultadu produsaun bele uza ba menu merenda eskolár.

Aleinde ne’e, iha seksaun husu no hatan, autoridade lokal no komunidade hato’o preokupasaun balun ne’ebé relasiona ho implementasaun projetu PNDS iha Suku sira, extensionista sira ne’ebe koloka iha Suku sira ladun halo servisu ho efetivu, reabilitasaun Estrada iha Munisípiu Manufahi. Komunidade mós husu atensaun husi Autoridade Munisipal no Governu Sentrál atu tau atensaun ba kompañia sira ne’ebé kaer projetu sira bele hatudu rezultadu ho kualidade hodi fasilita movimentu komunidade, maibé preokupasaun hirak ne’e hetan kedas resposta husi Ministru relevante sira.

Atividade ne’e remata ho vizita husi Sua Exelénsia Primeiru-Ministru ho komitiva hodi observa implementasaun merenda Eskolár iha Escola Basica Catolica Cosamar iha Suku Letefoho no halao mós vizita ba fatin hakiak ikan iha Aldeia Tomorano, Suku Letefoho, Same-vila.

Partisipa iha diálogu ne’e, membru Parlamentu Nasionál, Ministru Agrikultura, Floresta, Pekas no Pekuaria, Ministra Saúde, Vise-ministru Asuntu Parlamentar, Sekretáriu Estadu Dezenvolvimentu Lokal, Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosial (SEKomS), Sekretariu Estadu Pekuaria, Administradores Postu Administrativu, Xefe Suku sira ne’ebé pertense ba Munisípiu Manufahi, reprezentante konfisaun religioza, PNTL ho F-FDTL, Sosiedade sivil no partisipante seluk.

#Remata

Medi@Mae_2026