DILI 13 Maiu 2026, iha Dili,
MAE, Liu husi Diretora Jerál Simplifikasaun no Modernizasaun Administrasaun Lokal, Maria Goretti Marques Belo, hamutuk ho reprezentante sira husi Ministériu Edukasaun, Uniaun Europeia, Programa Alimentasaun Mundiál, ka World Food Programme no CONSAN, hala’o Sorumutu Validasaun Nasionál SABER Merenda Eskolar 2026 Timor-Leste iha Salaun ETDA.
Sorumutu ne’e diskute kona-ba importánsia programa merenda escolar, Diretora Jerál Simplifikasaun no Modernizasaun Administrasaun Lokal, Maria Goretti Marques Belo Informa, papel autoridade munisipál sira iha implementasaun programa ne’e. Tuir Dekretu-Lei Nú. 84/2023 fulan Novembru, ne’ebé halo alterasaun dalima ba Dekretu-Lei Nú. 3/2016, loron 16 Marsu, kona-ba Estatutu Administrasaun Munisipál, iha Artigu 7 kona-ba kompeténsia no domíniu edukasaun, letra E hatete katak autoridade relevante sira tenke asegura implementasaun programa merenda eskolar.
Programa merenda eskolar ne’ebé durante ne’e implementa husi Servisu Edukasaun Munisipál, agora delega ona ba munisípiu sira. Maski nune’e, programa ne’e nafatin hetan asisténsia no akompañamentu husi ministériu relevante sira hanesan Ministériu Administrasaun Estatál, Ministériu Edukasaun, Ministériu Saúde no Ministériu Agrikultura, Peskas, Pekuária no Florestas. Espesifikamente, iha Ministériu Administrasaun Estatál, programa merenda eskolar nafatin hetan apoiu husi Diresaun Nasional Finansas Munisipál ne’ebé tutela iha Diresaun Jerál Desentralizasaun no Governu Lokal.
Maski programa ne’e hetan asistensia husi ministériu sentrál sira, implementasaun programa merenda eskolar nafatin hasoru difikuldade balun. Tanba ne’e, Ministériu Administrasaun Estatál hala’o papel importante ida hodi asegura katak autoridade munisipál sira bele jere rekursu, planeamentu, orsamentu, supervizaun no responsabilidade iha nível munisípiu, postu administrativu no suku.
Ho ida ne’e, ministériu garante katak programa merenda eskolar la’os de’it sai prioridade nasionál, maibé mos responsabilidade poder lokal nian. Responsabilidade no monitorizasaun importante tebes atu bele hala’o avaliasaun efetiva ba rezultadu programa.
Iha sorumutu ne’e mos diskute katak programa merenda eskolar la’ós de’it atu fó refeisaun ba estudante sira, maibé importante mos ba dezenvolvimentu kapasidade kognitiva no abilidade aprende labarik sira. Nutrisaun ne’ebé di’ak bele ajuda hasa’e konsentrasaun, memória, energia no partisipasaun estudante sira iha prosesu aprendizajen.
Parte seluk, polítika utilizasaun 75% produtu lokal iha programa merenda eskolar konsidera hanesan oportunidade boot ida atu promove produtu lokal no hasa’e ekonomia komunidade.
Utilizasaun ai-han lokal no orgániku bele asegura hahán ne’ebé fresku, la iha kimika no iha kualidade di’ak liu ba saúde labarik sira.
Iha sorumutu ne’e, Maria Gorette Marques Belo lori naran Ministériu Administrasaun Estatál hodi agradese ba parseiru dezenvolvimentu sira hanesan Uniaun Europeia, World Food Programme, ME, MAPPF, MS no parte hotu ne’ebé kontribui ona ba implementasaun programa merenda eskolar.
Nia mos konvida liña ministeriál sira, parseiru dezenvolvimentu, sosiedade sivíl, autoridade lokal, setór privadu, diretór eskola, grupu agrikultór no parte interesada hotu-hotu atu servisu hamutuk hodi garante programa merenda eskolar ne’ebé iha kualidade, sustentável no inkluzivu ba estudante sira iha territóriu tomak Timor-Leste.
#Hotu
#Medi@MAE_2026



























